Czas pracy kierowców – jaki powinien obowiązywać?

8 godzin? 9? A może 10? Czas pracy kierowców to jeden z najbardziej szczegółowych i restrykcyjnych elementów pracy w firmach transportowych. Określają go przepisy krajowe i unijne. Z jednej strony trzeba pilnować przepisów, w tym tachografów, czasu pracy, delegacji i składek. Z drugiej – dochodzą codzienne problemy, a mianowicie zmiany tras, opóźnienia na drodze czy awarie. 

Dlatego dziś rozłożymy temat na czynniki pierwsze. Co dokładnie składa się na czas pracy kierowców? Jakie normy obowiązują? Kto je kontroluje? Kogo dotyczą? Jak powinno wyglądać rozliczanie czasu pracy kierowców? Zapraszamy do artykułu! 

Czas pracy kierowców – teoria często mija się z praktyką

Regulacje dotyczące czasu pracy kierowców mają cel – chodzi o poprawę bezpieczeństwa na drogach. Kierowca, który prowadzi pojazd zawodowo, odpowiada nie tylko za siebie i ładunek, ale też za życie innych osób na drodze. Spędza tygodnie za kółkiem, nierzadko boryka się z niewyspaniem, a do tego nocne jazdy i monotonia sprawiają, że organizm męczy się szybciej, niż nam się wydaje.

Dlatego czas pracy został ustawowo uregulowany tak, żeby kierowcy nie przekraczali pewnych granic, a pracodawcy mają obowiązek kontrolowania ewidencji. Czas pracy to nie tylko prowadzenie pojazdu. Zgodnie z ustawą o czasie pracy kierowców obejmuje on:

• prowadzenie pojazdu,
• załadunek i rozładunek,
• nadzór nad pasażerami,
• czynności spedycyjne,
• obsługę codzienną pojazdu,
• formalności administracyjne,
• utrzymanie pojazdu w czystości.

To ważne, bo wielu przedsiębiorców wciąż zakłada, że ewidencja dotyczy tylko godzin za kółkiem, a okazuje się, że czas pracy kierowców ma wiele postaci. 

Jakie normy obowiązują, czyli czas pracy kierowcy tira

Kierowca tira ma ściśle określony dzienny czas jazdy. Jest to maksymalnie 9 godzin, z możliwością wydłużenia do 10 godzin dwa razy w tygodniu, oraz obowiązek 45-minutowej przerwy po 4,5 godzinach jazdy. 

Tygodniowy czas prowadzenia pojazdu wynosi 56 godzin, a w ciągu dwóch kolejnych tygodni maksymalnie 90 godzin, przy czym całkowity czas pracy (jazda + inne czynności) nie może przekroczyć 60 godzin w tygodniu i średnio 48 godzin w okresie rozliczeniowym. 

Odpoczynki dzienne wynoszą standardowo 11 godzin, z możliwością skrócenia do 9 godzin maksymalnie trzy razy w tygodniu. Odpoczynek tygodniowy trwa minimum 45 godzin, z możliwością skrócenia do 24 godzin co drugi tydzień.

To jednak dopiero początek. Kierowcy wykonujący przewóz drogowy podlegają również przepisom:

• Rozporządzenia (WE) 561/2006,
• Umowy AETR,
• oraz rozporządzeniu UE 165/2014 dotyczącym tachografów.

To oznacza obowiązek rejestrowania czasu jazdy, odpoczynku i przerw za pomocą tachografu cyfrowego lub analogowego.

Kogo dotyczą przepisy?

Regulacje obejmują:

• kierowców zatrudnionych na umowę o pracę,
• kierowców samozatrudnionych,
• osoby niezatrudnione formalnie, ale wykonujące przewóz na rzecz przedsiębiorcy.

Każda z tych grup jest kontrolowana przez inny organ:

• pracownicy – przez Państwową Inspekcję Pracy,
• samozatrudnieni – przez Inspekcję Transportu Drogowego.

W praktyce oznacza to, że obowiązek ewidencji dotyczy wszystkich.

Zaświadczenie o działalności kierowcy – kiedy trzeba wystawić?

Jeżeli kierowca:

• był na zwolnieniu,
• miał urlop,
• miał przerwę niezwiązaną z tygodniowym odpoczynkiem,
• prowadził pojazd wyłączony spod przepisów rozporządzenia,
• wykonywał inną pracę,
• pozostawał w gotowości,

a danych nie da się wprowadzić do tachografu – przedsiębiorca musi przygotować stosowne zaświadczenie. Wzór dokumentu określa Decyzja Komisji nr 2007/230/WE.

Skutki nieprzestrzegania czasu pracy kierowców są poważne… 

Z punktu widzenia firmy ryzyko jest wielopoziomowe:

• kary finansowe,
• kontrole,
• problemy pracownicze, 
• koszty wizerunkowe,
• straty operacyjne,
• zwiększone zagrożenie na drodze.

Dlatego wiele firm transportowych przechodzi dziś z rozliczeń ręcznych na rozbudowane systemy telematyczne, ponieważ automatycznie pobierają dane z tachografów i rozliczają je zgodnie z przepisami.

Czas pracy kierowców – gdzie najczęściej pojawiają się błędy?

Czas pracy kierowców to obszar, w którym najczęściej pojawiają się błędy, ponieważ zdarza się, że dane z tachografu są pobierane zbyt rzadko, ewidencja jest niepełna, a w delegacjach i dodatkach pojawiają się nieścisłości. Do tego dochodzą problemy z prawidłowym naliczaniem PIT i ZUS, brak dowodów gotowości, niespójności w trasach oraz błędne zapisy przerw i odpoczynków. W skrajnych przypadkach przedsiębiorcy dowiadują się o tych nieprawidłowościach dopiero podczas kontroli ITD.

Czy można to wszystko uprościć? Oczywiście!

Jeżeli prowadzenie ewidencji czasu pracy kierowców kojarzy Ci się z ręcznym liczeniem godzin, zestawianiem tras i poprawianiem danych z tachografu – nie jesteś wyjątkiem. Większość firm transportowych walczy z tym samym problemem.

Dlatego coraz popularniejszą odpowiedzią na to wyzwanie są systemy telematyczne, a mianowicie automatyczny odczyt tachografów, pobieranie plików DDD, integracja i monitoring GPS oraz generowanie gotowych rozliczeń.

Jak działa rozliczanie kierowców w systemie ATROM?

Dla usprawnienia rozliczania czasu kierowców powstał system ATROM. Nasze rozwiązanie umożliwia:

• zdalny odczyt danych z tachografu,
• analizę czasu pracy w czasie rzeczywistym,
• generowanie dokumentów i delegacji,
• rozliczenie wynagrodzeń brutto,
• odliczenie składek PIT–ZUS,
• raporty wykroczeń,
• kontrolę norm tygodniowych.

Dostarczamy jedno narzędzie, które zauważalnie minimalizuje ryzyko błędów finansowych i prawnych.

Oferujemy czytnik TACHO, który pozwala bez trudu pobierać dane z tachografu i kart kierowcy. Wszystkie informacje o pracy kierowców są zawsze pod ręką. Urządzenie odczytuje karty w gniazdach 1 i 2 oraz dane z tachografu przez interfejs CAN. Obsługuje też magistralę K-line, dzięki czemu współpracuje z różnymi pojazdami. 

Dane można przesyłać do rejestratora GPS, co ułatwia kontrolę floty. Czytnik jest prosty w montażu i działa przy napięciu 10,5–30V. Dzięki niemu firma łatwiej rozlicza czas pracy kierowców i unika błędów oraz kar.

Potrzebujesz intuicyjnych narzędzi do kontrolowania floty? Zwróć uwagę na technologie ATROM, które porządkują codzienność w logistyce. Oferujemy także monitoring GPS dla firm transportowych, monitoring GPS naczep, GPS dla transportu publicznego, czy monitoring dla taksówek.

FAQ – czas pracy kierowców

1. Ile godzin wynosi dzienny czas prowadzenia pojazdu?
Dzienny czas prowadzenia pojazdu nie może przekraczać 9 godzin, a w systemie równoważnego czasu pracy dopuszcza się wydłużenie czasu do 10 godzin dwa razy w tygodniu. Maksymalny czas prowadzenia w innych dniach jest regulowany ustawą i normami czasu pracy. 

2. Jaki jest tygodniowy czas pracy kierowcy zawodowego?
Tygodniowy czas pracy kierowcy zawodowego wynosi maksymalnie 60 godzin, ale w okresie rozliczeniowym do 4 miesięcy średnia nie może przekroczyć 48 godzin, przy maksymalnie 56 godzinach prowadzenia pojazdu tygodniowo (90 godzin w 2 tygodnie) i obowiązku regularnych odpoczynków.

3. Co obejmuje czas pracy kierowcy zawodowego?
Czas pracy kierowcy obejmuje nie tylko czas prowadzenia pojazdu, ale również czas odpoczynku, załadunek i rozładunek, nadzór nad pasażerami oraz czynności administracyjne. Wlicza się także czas gotowości do wykonywania pracy i prace związane z utrzymaniem pojazdu. 

4. Co to jest maksymalny czas prowadzenia pojazdu?
Maksymalny czas prowadzenia pojazdu określa przepisy, które zabraniają kierowcy prowadzenia pojazdu powyżej 9 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w tygodniu. W systemie równoważnym czas pracy może zostać wydłużony do 10 lub 12 godzin w wyjątkowych przypadkach. Przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu może prowadzić do kar i problemów prawnych.

5. Jak często trzeba planować odpoczynek dzienny i tygodniowy?
Czas odpoczynku dzienny powinien wynosić co najmniej 11 godzin, a tygodniowy okres odpoczynku kierowcy – minimum 45 godzin w przeciętnym tygodniu. Skrócony odpoczynek dzienny lub tygodniowy jest możliwy tylko w wyjątkowych sytuacjach i wymaga odpowiedniego rozkładu czasu pracy. Przestrzeganie odpoczynku tygodniowego i dziennego pomaga kierowcom zawodowym utrzymać bezpieczeństwo na drodze.

6. Kiedy można wydłużyć czas pracy kierowcy?
Czas pracy może zostać wydłużony w systemie równoważnego czasu pracy lub przy dobowym przedłużonym wymiarze czasu pracy. Wydłużony wymiar czasu pracy musi być równoważony skróconym czasem pracy w innych dniach lub dniami wolnymi od pracy. W każdym przypadku kierowca nie może przekraczać ustalonych norm czasu pracy i maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu.

7. Kogo obowiązuje ustawowy rozkład czasu pracy?
Przepisy o czasie pracy kierowców dotyczą osób zatrudnionych na podstawie stosunku pracy, kierowców samozatrudnionych oraz osób wykonujących pracę na rzecz przedsiębiorcy. Każda z tych grup musi przestrzegać przepisów o czasie pracy i ewidencjonować czas prowadzenia pojazdu. System i rozkład czasu pracy kierowcy zawodowego wlicza także okresy odpoczynku i gotowości.

8. Co grozi za nieprzestrzeganie czasu pracy kierowców?
Nieprzestrzeganie przepisów o czasie pracy kierowców może skutkować karami finansowymi, kontrolami ITD oraz problemami w rozliczeniach podatkowych. Dodatkowo, brak przestrzegania dziennego i tygodniowego czasu prowadzenia pojazdu zwiększa ryzyko wypadków. 

9. Jakie dokumenty potwierdzają czas pracy kierowcy?
Dokumenty potwierdzające czas pracy obejmują zapisy z tachografu, karty kierowcy, zaświadczenia o gotowości oraz ewidencję czasu pracy w systemie i rozkładzie czasu pracy. W przypadku pracy w innych dniach lub dniami wolnymi od pracy konieczne jest przygotowanie stosownych dokumentów zgodnie z kodeksem pracy. Prawidłowa dokumentacja pozwala uniknąć błędów przy naliczaniu wynagrodzeń i składek PIT–ZUS.

10. Jak systemy telematyczne pomagają w rozliczaniu kierowców?
Systemy telematyczne umożliwiają automatyczny odczyt tachografów, kontrolę czasu prowadzenia pojazdu oraz generowanie gotowych rozliczeń. Dzięki nim można monitorować tygodniowy czas prowadzenia, czas odpoczynku i maksymalny czas pracy kierowcy w czasie rzeczywistym.